Gündüzleri neredeyse hiç rahatsız etmeyen ya da hafif bir gıcıklık seviyesinde kalan bir öksürüğün, kişi yatağa uzandığı an şiddetlenmesi oldukça yaygın bir durumdur. Birçok insan gün boyu rahatça vakit geçirdikten sonra uykuya daldıktan kısa süre sonra art arda gelen öksürük krizleriyle uyanabilir. Bazen uykuyu tamamen bölen bu durum; sabahları boğaz ağrısı, ses kısıklığı, göğüste rahatsızlık hissi ve şiddetli yorgunlukla güne başlanmasına yol açar.

Gece öksürüğünün artmasının tek bir sebebi bulunmaz. Vücudun yatay pozisyona geçmesi, burun ve boğazdaki salgıların yön değiştirmesinden mide içeriğinin yukarı kaçmasına kadar birçok fizyolojik süreci doğrudan etkiler. Ayrıca gece saatlerinde solunum yollarındaki doğal hava yolu direnci ve değişiklikler, hassas bünyelerde astım benzeri belirtilerin belirginleşmesine zemin hazırlar. Yatak odasında biriken toz akarları, evcil hayvan tüyleri, küf sporları, kuru hava veya sigara dumanı gibi çevresel faktörler de gece öksürüğünü tetikleyen unsurlar arasındadır.

Bu nedenle geceleri artan öksürük her zaman basit bir soğuk algınlığı olarak değerlendirilmemelidir; özellikle uzun süre geçmeyen öksürüklerin altında yatan asıl nedenin araştırılması büyük önem taşır.

İnsan vücudu dik pozisyondan yatay pozisyona geçtiğinde solunum ve sindirim sistemleri üzerindeki yerçekimi etkisi değişir. Gün içinde ayakta veya oturur pozisyondayken burun ve sinüslerden gelen salgılar farklı yönlerde süzülürken; yatağa uzanındığında bu salgılar boğazın arka kısmında birikerek öksürük refleksini tetikler.

Benzer şekilde, mide içeriğinin yemek borusuna doğru geri kaçması da yatay pozisyonda çok daha kolay gerçekleşir. Özellikle akşam geç saatlerde ağır yemekler yenmişse veya yemekten hemen sonra yatağa girilmişse reflüye bağlı öksürük şikayetleri belirgin biçimde artar. Astım gibi hava yollarını hassaslaştıran durumlarda da öksürük ve hırıltılı solunumun gece veya sabaha karşı yoğunlaşması klasik belirtiler arasında yer alır.

Gece öksürüğünün en sık gözden kaçan nedenlerinin başında geniz akıntısı gelir. Alerji, nezle, sinüzit veya burun içi hassasiyetleri nedeniyle artan salgılar, yatıldığında boğazın arka tarafında birikir. Boğazın bu salgılarla sürekli temas etmesi, öksürük reseptörlerini uyararak gece boyunca devam eden gıcık tarzı öksürüğe yol açar. Sabahları boğazda yapışkanlık hissi, sık sık boğazı temizleme ihtiyacı ve ses kısıklığı bu tabloya sıklıkla eşlik eder.

Mide içeriğinin yemek borusuna ve hatta boğaza doğru geri kaçması (reflü), gece öksürüğünün en yaygın sindirim kaynaklı nedenidir. Her reflü vakasında göğüste yanma hissedilmeyebilir; bazı kişilerde tek ve en belirgin belirti inatçı gece öksürüğü, boğazda tahriş veya ağızda ekşi bir tat olabilir. Düz yatmak reflü miktarını artırdığı için uyku sırasında öksürük krizlerine neden olabilir.

Astım, hava yollarının çeşitli tetikleyicilere karşı daralması ve iltihaplanmasıyla seyreden bir durumdur. Sağlık otoritelerinin de belirttiği gibi, gece ve sabaha karşı artan kuru öksürük, hırıltılı solunum ve göğüste sıkışma hissi astımın önemli işaretlerindendir. Ev tozu akarları, polenler, küf, evcil hayvan tüyleri ve soğuk hava astım kaynaklı gece öksürüğünü tetikleyebilir.

Yatak, yorgan, yastık, halı ve perdeler zamanla görünmeyen toz akarları ve alerjenler biriktirir. Günün büyük kısmını başka ortamlarda geçiren kişi, yatak odasına girip bu alerjenlere maruz kaldığında hapşırma, burun tıkanıklığı ve buna bağlı gece öksürüğü yaşamaya başlayabilir. Yatak odasının düzenli havalandırılması bu noktada önem taşır.

Kış aylarında ısıtıcıların çalışmasıyla ev içerisindeki hava nemini kaybederek kurur. Kuru hava burun ve boğaz mukozasını kurutarak tahriş hissi yaratır. Özellikle burun tıkanıklığı nedeniyle gece boyunca ağızdan nefes almak zorunda kalan kişilerde boğaz kuruluğu ve buna bağlı gıcık öksürüğü sabaha karşı daha da şiddetlenir.

Sigara dumanı solunum yollarının koruyucu yapısını doğrudan bozar. Sigara kullananlarda veya yoğun pasif içiciliğe maruz kalanlarda solunum yolları kronik olarak hassas haldedir. Yatak odasına sinen sigara dumanı veya gün içinde solunan kirli hava, gece yatağa girildiğinde öksürük krizlerinin tetiklenmesine zemin hazırlar.

Gece öksürüğü birkaç günden uzun sürüyorsa, ev önlemleriyle geçmiyorsa veya şu belirtilere eşlik ediyorsa mutlaka bir uzman doktora (KBB veya Göğüs Hastalıkları uzmanına) başvurulmalıdır: